Nhớ mùa thu Boston

Boston, một trong những thành phố cổ xưa nhất ở bờ đông Hiệp chủng quốc Hoa kỳ, hình thành vào năm 1629, khi những người Anh đầu tiên thiết lập nền thuộc địa ở đây. Những người Thanh giáo đầu tiên di cư sang miền New England[1] đông bắc nước Mỹ để trốn tránh những cuộc truy bắt tôn giáo nhưng vẫn thiết lập một định chế thuộc địa gắn bó với mẫu quốc Anh. Suốt hai thế kỷ tiếp theo, Boston là một thuộc địa Anh mang đậm bản sắc Thanh giáo. Dưới ảnh hưởng của những nhà thần học và chính trị gia Thanh giáo, đại học Harvard và nhà xuất bản Cambridge lừng danh được xây dựng năm 1639. Cùng với giáo dục, những thể chế chính trị, văn hóa, thương mại của một cảng biển sầm uất đã được củng cố, xây dựng và làm cho Boston trở thành một thương cảng phồn thịnh theo nghĩa kinh tế và văn hóa thời bấy giờ.

Nhưng mọi chuyện bắt đầu thay đổi từ năm 1730, khi mẫu quốc Anh gia tăng thuế suất đánh vào những thương vụ nổi tiếng của Boston, mà điển hình là đạo luật trà ban hành năm 1793. Cục diện đến đỉnh điểm, khi những chiến thuyền Anh cập cảng Boston để bắt giữ những lãnh tụ ly khai của Boston thời ấy. Cách mạng Mỹ bùng nổ, và một trong những lãnh tụ quân sự của Boston thời bấy giờ là George Washington, sau này trở thành tổng thống đầu tiên của Hợp chủng quốc Hoa kỳ.

Mang trong mình tính chất kinh viện hàn lâm của những người Thanh giáo đầu tiên, và sự đa chủng, pha trộn văn hóa của một thương cảng sầm uất, không ngạc nhiên khi truyền thống giáo dục, nhất là giáo dục đại học lâu đời của Boston đựoc xem là tốt nhất nước Mỹ. Boston có Đại học Harvard, nơi mài đũng quần của bao nhiêu đời tổng thống Mỹ. “Phi Harvard bất thành tổng thống!”. Nghe đồn rằng, trong thư viện đồ sộ của Harvard có một bộ kinh Phật tối cổ viết trên lá bối, là tài liệu tham khảo bằng tiếng Sankrit cho những nghiên cứu về Phật học của các tiến sĩ Harvard. Cổ xưa là thế, nhưng khi thấy tượng John Harvard, người sáng lập ra đại học danh tiếng này bị lũ sinh viên rắn mắt chụp cho một quả bí ngô trên đầu mới hiểu được rằng: sự hàn lâm và tinh nghịch của tuổi trẻ vẫn có thể song hành (?).

Một mình với mùa thu (Photo: LĐP)

Một mình với mùa thu (Photo: NIkonian)

Cambridge, trường âm nhạc Berkeley, hai bối cảnh của cuốn tiểu thuyết lừng danh Love Story của Eric Segal cũng là địa danh không thể bỏ qua của du khách, và vẫn là niềm mơ ước của bao nhiêu thế hệ sinh viên. Các giảng đường của Harvard, Cambridge với màu gạch đỏ truyền thống của kiến trúc thuộc địa, vẫn đổ bóng xuống sân trường mênh mông ngập lá phong vàng, như những lâu đài tri thức ẩn khuất trong rừng lá. Tòa nhà cũ kỹ của Hiệp hội Y học Massachusetts, nơi ra lò của Tạp chí New England Journal Medicine[2] và loạt bài giảng phố Shattuck lừng danh, vẫn nép mình trong một góc phố yên ả. Tôi đến, lặng lẽ hồi lâu, lòng thầm ước ao y khoa nước Việt có một biểu tượng đáng khâm phục và đầy vinh dự như vậy.

Các toà nhà chọc trời của Boston đã xuất hiện trước cả tòa nhà Empire State Building của New York. Thật khá khen cho những nhà qui hoạch của Boston, “cắm” những tòa nhà chót vót, hiện đại xen lẫn trong một không gian cổ xưa như vậy mà không hề thấy chướng mắt. Các dinh thự, nguyện đường của Boston cùng với mây xanh, lá vàng vẫn in bóng lên những mảng kính xanh tráng lệ của các dinh thự cao vút, như soi rọi thì quá khứ vào hiện tại. Một kiểu Present Perfect trong kiến trúc thật đẹp và hài hòa!

Cũ và mới ở Boston (photo: LĐP)

Cũ và mới ở Boston (photo: Nikonian)

Khẳng khiu trong nắng lạnh (photo: LĐP)

Khẳng khiu trong nắng lạnh (photo: Nikonian)

Boston còn có MIT, học viện kỹ thuật Massachusetts, cái nôi của bao nhiêu ứng viên Nobel. MIT bao la và rợp bóng cây xanh, với sân trường và ký túc xá đường ngang lối dọc. Điều thú vị là trong khuôn viên MIT, đa số sinh viên đều “đầu đen da vàng”, Nhật, Ấn độ, Trung quốc, Việt nam…Quả như ai đó nhận định không sai, châu Á đã dần dần trở thành một lực lựơng khoa học vào hàng chiếu trên của thế giới. Nhưng hình như vẫn chưa thỏa mãn với MIT, người ta vẫn xây dựng hối hả một tòa nhà đồ sộ cạnh đó, Viện nghiên cứu về nhận thức não bộ con người (Institute of Human Brain Recognition Research). Tôi đi qua, giữa ngổn ngang sắt thép, lòng ngấm ngầm kinh sợ nỗi khao khát tri thức của nhân loại. Tự hỏi: trong những mái đầu đen hối hả lướt qua hôm nay, những neurone nào sẽ tỏa rực ánh sáng trí tuệ trong lâu đài khoa học mai sau?

Boston không chỉ có trường đại học hay kiến trúc cổ xưa kiểu châu Âu, thiên nhiên còn ban tặng cho Boston một thảm lá phong mênh mông trải dài lên vượt biên giới Canada. Mùa thu Boston, là một cảnh tượng ngoạn mục và đáng chiêm ngưỡng ngay cả đối với dân Mỹ. Đến độ thu về, làn sóng du khách khắp nơi đổ về Boston nườm nựop. Đến Boston vào một ngày cuối thu, ấn tượng mạnh mẽ nhất của tôi là sự phong phú và giàu có của sắc màu, nhất là gam vàng. Vàng úa của lá rơi trên nền cỏ xanh mươn mướt, vàng tươi của lá trên cành đang đùa với gió thu, ánh vàng lấp lánh của mặt nước hồ thu soi bóng lá, rực rỡ tia vàng của mặt trời ôn đới đang tán xạ qua muôn ngàn cây lá sang thu, màu vàng đất trầm lặng của những dinh thự, nguyện đường mang nét kiến trúc Ireland, màu gạnh đỏ của những công sở Anh quốc xa xưa, trên nền xanh biếc của bầu trời phương bắc, tinh khiết và thừa sức làm mềm lòng bất cứ nhà nhiếp ảnh khó tính nhất. Dường như, con người đã xây dựng nên Boston với màu gạch đỏ của dinh thự, còn tạo hóa, trong một cơn cuồng hứng đậm chất Paul Gauguine, đã hào phóng đổ lên mặt đất, bầu trời xanh thẳm của Boston một palette vàng hảo hạng với nhiều sắc độ tinh tế tuyệt diệu.

Palette vàng của lá thu (photo LĐP)

Palette vàng của lá thu (photo Nikonian)

Người Boston thanh lịch và hiếu khách. Điều đó biểu hiện rất rõ qua kiến trúc Âu châu kiểu Anh, Pháp, Ireland; qua những đám đông hiền hòa ngồi tán gẫu trong những quán café vỉa hè kiểu Paris, nhưng mang biểu tượng chiếc ấm đồng của café Starbuck lừng danh Mỹ quốc. Cũng hơn một lần, khi tôi loay hoay với tấm bản đồ trên đường phố, thì bất chợt một Bostonian sà tới, “May I help you?”[3] với một nụ cười thân thiện toét đến tận mang tai. Tôi nhớ mãi nụ cười của Jean, anh chàng gác dan khách sạn có cái tên Pháp nhưng thân hình hộ pháp như Mỹ. Một nụ cười bạn bè chờ đón ta về mỗi chiều, đưa tiễn ta mỗi sáng. Không tả được, nhưng chắc chắn nó khác hẳn những nụ cười thân-thiện-đã-được-luyện-tập mà tôi đã thấy trong nhiều khách sạn khác trên đất Mỹ.

Nụ cười Boston còn òa vỡ trong ngày hội Red Sox, khi đội tuyển bóng chày Boston đoạt cúp vô địch thế giới sau 65 năm chờ đợi. Sáng hôm đó, dân Boston ùa ra đường từ mờ sáng với trang phục đỏ chói của đội nhà Red Sox, để chờ những chuyến xe duck tour hình con vịt chở đội tuyển đi qua. Tôi mất 2 giờ để len lỏi qua dòng người dày đặc mới đến được Trung tâm Hội nghị, lặn ngụp trong tiếng cười nói xôn xao của cụ già, em bé, cho đến dân hip hop đeo khoen tai xâm mình xanh đỏ. Trời ạ, dù mù tịt về cái món bóng chày, và mang mái đầu đen châu Á, tôi cũng nhận được mấy cái vỗ lưng bồm bộp đầy sung sướng, hể hả của vài Bostonian, kèm theo là một nụ cười khoái trá, không hề ngượng ngập cho cái sự vui sướng cực độ của minh. Được chứng kiến niềm vui trẻ thơ của một dân tộc, quả tình là một ký ức thú vị.

Cafe Starbuck

Cafe Starbuck (photo: Nikonian)

Trung tâm hội nghị của thành phố Boston là một tòa nhà cũ kỹ kiểu thuộc địa với những hành lanh dài hun hút, cầu thang cong cong đối xứng với những ô cửa kính dày cộp để chống lạnh. Tuy nhiên, những giảng đường của nó đủ sức chứa được 5000 con người từ khắp thế giới đổ về để tham dự cuộc họp thường niên của Hội nghiên cứu bệnh lý gan mật Hoa kỳ. Bạn đã bao giờ chứng kiến một lớp học đến 5000 con người lần nào chưa? Trong cái ấn tượng của một đám đông khổng lồ bên trong một giảng đường mờ tối, sự uyên bác của người dạy, lẫn sự chăm chú tập trung cực độ của người nghe làm dậy lên một cảm giác lạ lùng. Nó làm ta liên tưởng đến sự trang nghiêm trên bờ sông Vệ khi thầy Khổng Khâu giảng dạy đám môn sinh, hay cái không khí suy tưởng đầy trang trọng của Socrates xưa kia bên cổ thành Hy lạp. Thì ra là vậy, tri thức nguyên vẹn và hàn lâm, tự bản thân nó đã ẩn chứa cái đẹp đầy mê họăc!

Thật dễ nể nếu như trong một hội thảo tấm cỡ thế giới như vậy, người Việt da vàng là tôi được mục kích bao nhiêu bài giảng uyên thâm, mà diễn giả là người châu Á đến từ Hàn quốc, Trung quốc, Hồng Kông…Tiếng Anh trôi chảy và sang trọng, phong thái lịch lãm, kiến thức uyên bác… của các vị da vàng này làm bật ra một niềm tự hào rất đỗi AQ, pha lẫn tam đọan luận ba trợn biến hóa từ Descartes: “Nó” bảnh thiệt, mà “nó” da vàng, mình cũng da vàng. Vậy là mình cũng bảnh như “nó” chứ chẳng chơi (?)! Đành học theo Lỗ Tấn vậy, còn hơn là bật ra một tiếng thở dài phải không?

Cắm cúi ghi ghi chép chép cả ngày, tài liệu tha về một đống, tối về dở lại trong ánh đèn vàng ấm áp của khách sạn, bên khung cửa số xa xa là Boston by night với muôn vạn sắc màu, mới thấy vỡ vạc nhiều điều về y lý thâm sâu. Nhưng vượt lên trên tất cả, tôi đây, kẻ mang laptop đi học ngày nay, xin lĩnh ý và sẻ chia với tiền nhân đất Việt, những người đọc thiên kinh vạn quyển trên thanh tre gióng trúc ngày xưa, cái cảm giác thân thuộc và ấm nồng của một đêm với “Cảo thơm lần giở trước đèn….” Tôi chưa biết thế nào là lời văn tốt, câu thơ hay. Nhưng thỉnh thoảng trong đời, trong những dịp hiếm hoi như thế này, tôi biết được rằng được thỏa mãn lòng hiếu tri bằng uống nước tri thức đến tận nguồn một cách thấu đáo, thỏa thuê, quả là một sự khinh khoái tinh thần không gì sánh nổi. Vậy thôi!

Ấn tượng Boston đầy ắp, đến độ mấy tháng sau khi về nhà, mới có dịp sắp xếp, hồi tưởng những ký ức lộn xộn nhưng vẫn còn tươi mới như hôm qua. Mong chỉ được “mua vui một vài trống canh” cho người đọc. Kèm theo một lời dặn nhỏ: trước khi lang thang trên đất Mỹ, nhớ ăn phở quê nhà, nhớ nghe tiếng Việt thật nhiều kẻo nhớ!

Nhớ!

Mùa xuân Sài gòn, tháng 3.2005


[1]Boston là thủ phủ cua Massachusett, một trong 6 tiểu bang của vùng New England, gồm 6 tiểu bang đông bắc Mỹ: Connecticut, Maine, Massachusett, New Hampshire, Rhode Island, và Vermont.

[2] Tạp chí Y học danh tiếng và uy tín vào bậc nhất của nước Mỹ, có tòa soạn ở số 10, phố Shattuck, Boston

[3] ” Tôi có thể giúp đỡ gì không?”

5 people like this post.
  1. Khen bác viết hay nữa là thừa. Em thích nhất cái tam đoạn lựn của bác, thích nữa là tấm hình “Một mình với mùa thu”, hok biết là cảnh đẹp hay là nhờ tay nghề của người chụp vậy ta.

       0 likes

  2. Người yêu Boston

    Tôi cũng yêu Boston da diết. Boston mùa xuân, không có lá vàng, chỉ có hoa ngập lối đi. Hoa hào phóng đón đợi từng ánh mắt người trên phố…Đã lang thang ở vài thành phố của Mỹ, nhưng Boston vẫn là nơi mà tôi muốn dùng từ “về” – cái từ mà đáng lẽ ra, người ta chỉ được dùng cho homeland của mình…

    Mùa xuân Boston, nắng ướp hương hoa, gió đùa mơn man tóc rối và chút se lạnh níu chân người, đủ cho mình cảm nhận được sự lẻ loi nếu phải thưởng xuân một mình ở nơi đất trời nồng hậu này.

    Tôi đã đi dọc bờ sông Charles vào mùa xuân, nằm dưới tán những cây hoa đào yên ả soi bóng, và chợt nhớ câu thơ Nhân diện đào hoa tương ánh hồng.

    Nhưng mùa xuân ngắn ngủi quá. Chỉ một tuần sau, hoa bên sông đã rụng tơi bời, chỉ còn màu lá xanh non, nhìn lá xanh dưới nắng mà nhớ hoa đến chạnh lòng…

    Hoa đã nở. Hoa đã tàn…Hẹn mùa sau, hoa lại nở nhưng những bông hoa của quá khứ sẽ không bao giờ trở lại…Như những nỗi vui buồn cùng với ai đó, chỉ một lần đến trong đời…Làm sao giữ được cho mình một giấc trường miên với người mình thương quý…?

    Tôi yêu Boston, như yêu chính sự yếu đuổi và lãng mạn sâu kín nhất trong tâm hồn mình. Ở nơi đó, khi lang thang trên phố se lạnh cuối xuân, khi ngắm những bông hoa đào ánh lên dịu dàng trong nắng, khi nằm dài trên cỏ, dưới hoa, tôi được là chính mình…Là chính mình, một lần trong đời, quên hết những niềm cay đắng, quên hết lo lắng, muộn phiền…

       1 likes

  3. Biết được blog của bác qua mr. Linh. Bài viết rất hay, làm em lại muốn được đến Boston :)

       0 likes

Leave a Reply

%d bloggers like this: