Giữ hồn cho âm thanh phố cổ

Trở lại Hội An sau gần một năm, ấn tượng đầu tiên của tôi là phố cổ tinh tươm hơn, ngăn nắp hơn. Cảnh đào đường ngổn ngang không còn, đường phố sạch sẽ, rất ít rác rưởi. Nhà cửa cư dân phố cổ vẫn vén khéo, tươm tất trong một không gian chật hẹp, nghi ngút nhang trầm. Lễ hội đèn lồng trong đêm trừ tịch, tuy không thật xuất sắc, nhưng cũng không phải tệ. Phần “hội” khá tưng bừng, lấn át được phần tẻ nhạt cố hữu của phần “lễ”, vốn luôn luôn hiện diện trong các sự kiện văn hóa ở Việt nam.

Ảnh: Dr Nikonian

Phải thành thực khen ngợi những nỗ lực để gìn giữ hồn phố cổ của những nhà qui hoạch du lịch Hội an, nơi hiếm hoi ở Việt nam mà khách phương xa đã đến một lần, còn muốn quay trở lại để khám phá mà không e ngại “phở chưởi, cháo quát, xôi chém” (?)


Đêm giao thừa, phố cổ còn tiếng xe máy, còi xe inh ỏi. Nhưng chẳng nên lấy làm điều vì chuyện này. Cấm xe máy vào phố cổ là một quyết định cứng rắn và hợp lý, xét về ý chí duy trì cái vẻ nguyên sơ của phố cổ. Tuy nhiên, cũng nên thông cảm với những cư dân ở đây. Cấm xe máy, phương tiện di chuyển thiết yếu của mọi người dân Việt, ắt hẳn đã tạo không biết bao nhiêu khó khăn cho những cư dân sở tại. Tuy vậy, mọi việc đều có giá của nó. Xe máy thì cần để làm ăn sinh sống. Nhưng nếu cấm xe máy, giữ gìn cho phố cổ khỏi cái ô nhiễm âm thanh, bảo tồn được không gian sống nguyên sơ như hồi hình thành phố cổ, sự lôi cuốn của Hội An sẽ lớn hơn. Khách du lịch đến nhiều hơn, tạo ra nhiều công ăn việc làm hơn, bù đắp được những thiệt thòi do việc hạn chế xe máy. Nghĩ như vậy, không ngạc nhiên nếu như quyết định cấm xe máy đã được khá nhiều cư dân Hội an, đồng tình và chấp hành khá nghiêm túc.

Tuy nhiên, với đà đô thị hóa, những quán café xanh đỏ mọc lên nhiều hơn. Thì cũng phải thôi, phải để cho các cư dân trẻ của Hội an tận hưởng được thú nhâm nhi café wifi trong một không gian hiện đại, như các bạn trẻ cả nước. Có điều, khi cấm xe máy, người ta chưa tính đến sự ô nhiễm âm thanh của các quán café này. Thật phản cảm khi đang rảo bộ trong một không gian cổ xưa, êm đềm, người ta bỗng giật bắn mình vì những âm thanh hỗn hào, thô lậu từ những dàn loa công suất lớn, tát thẳng, quất thẳng vào mặt người đi đường. Đó không phải là Hội An, mà là Woodstock của Anh, là discotheque, showbiz của Mỹ. Mà cũng đừng quên rằng, café Starbuck lừng danh, cũng không hề mở nhạc đến mức chát chúa như thế. Tại sao không nghĩ đến việc qui hoạch cả một không gian âm nhạc cho Hội an, như người ta đã làm rất hiệu quả với việc cắt giảm ống bô xe máy?

Ngủ đêm ở nhà vườn Hội an là một kinh nghiệm tuyệt thú. Khách phương xa từ Sài gòn đô hội, chợt cựa mình tỉnh giấc giữa tiếng khướu hát, cu gù, họa mi véo von…Thật chẳng gì bằng! Đó là chưa kể những âm thanh thực và nguyên sơ, của cuộc sống thực, đã bị khỏa lấp trong tiếng ồn ào của đời sống đô thị: tiếng vòi nước chảy, tiếng rao hàng rong, tiếng guốc gõ trên thềm cổ rêu phong…Những âm thanh sống động này, chỉ cần nâng lên một bước, đã là thứ âm thanh trác tuyệt diệu và bất tử là âm nhạc! Vì có loại âm nhạc nào, dù là thanh cao, bác học cách mấy, mà không bắt nguồn từ những thanh âm của cuộc sống, như nó đã tồn tại trong thính giác của cư dân phố cổ hàng trăm năm trước?

Tất cả các trải nghiệm âm thanh tuyệt vời đó, đã bị chiếc loa thô thiển của đài truyền thanh phường phá hỏng, cả trong đêm giao thừa và sáng tân niên. Nó như một tiếng huýt sáo thô tục, hay một tiếng vỗ tay lạc điệu giữa một bản giao hưởng đồng quê tuyệt diệu. Trời ạ, thời buổi thông tin mà TV nhà nào cũng có, thôn nữ Hội an nào cũng thấy rõ mồn một trên cằm Obama có mấy sợi râu, thì can chi mà phải làm cái việc “update” thông tin cho bà con phố cổ bằng những đài truyền thanh cấp phường cỡ này? Có gì khác trong những âm thanh mà nó ra rả, nó chọc thủng màn sương sớm thanh bình của đồng quê Hội an mỗi sáng, ngoài việc nhai lại những thông tin mà ai cũng biết từ VTV, CNN, BBC…mỗi sáng, ngoài những chỉ đạo nhạt phèo nặng tính tuyên huấn và dăm bài thơ vớ vẩn của các lãnh tụ-thi nhân cấp phường?

Đã có ai tự hỏi, trong dòng chảy hàng trăm năm tuổi của phố cổ, đã bao giờ hiện diện những loại âm thanh hỗn hào và phản văn hóa như thế này chưa?

Làm sao mà trong những định nghĩa về ký ức của người yêu mến Hội an, lại có những loại âm thanh trái khoáy như thế này được? Không phiền hà vì bị mất giấc ngủ muộn bởi tiếng chim ca trong vườn sương sớm, nhưng ai mà chẳng ngậm ngùi tiếc cho cái tĩnh lặng của hồn phố vừa bị xua đuổi kiểu này?

Thế nên, người yêu Hội an là tôi, tha thiết thỉnh cầu, hãy trả lại cho Hội an những âm thanh nguyên sơ như nó đã có. Cái phần tĩnh của Hội an vốn đã sống động vô cùng. Hãy giữ cho Hội an những vốn liếng của chính nó, và tiệt trừ thẳng tay những gì dung tục, thô thiển không thuộc về hồn phố cổ.

Mồng một Tết Kỷ Sửu

8 people like this post.
  1. Bác viết hay quá.

       0 likes

  2. Em và con gái – mới sinh – dạo trước mỗi ngày đều bị có những “ trãi nghiệm ” đau khổ với các – âm – thanh công – cộng – hợp – pháp í , thiệt tình là mất hết cả tinh thần và sức khoẻ . Mấy cái vụ loa phóng thanh phường xã này không biết khi nào mới giải tán được nữa ?? Dạo trước em thấy nhiều người – kể cả người nước ngoài – lên báo phản ánh mà cũng chả ăn thua gì ! Oải … Hay bác viết một bài thật hay vào đăng báo để cứu mọi người nghen bác?

       0 likes

    • Dr. Nikonian

      Trời đất, bộ bạn tưởng tôi là Bộ trưởng Văn hóa hay sao vậy chớ? Bạn đề đạt lên Quốc hội đi, để mấy ổng bác bỏ cái này như đã làm với dự án đường cao tốc coi :)
      Mà để vậy cũng tốt, em bé của bạn được quán triệt các chủ trương chính sách khi còn nhỏ, lớn lên không làm việc bậy bạ :)

         0 likes

  3. Trả lời của Doc Nik: “Mà để vậy cũng tốt, em bé của bạn được quán triệt các chủ trương chính sách khi còn nhỏ, lớn lên không làm việc bậy bạ”

    Thế thì tại sao Doc còn đòi hỏi: “Hãy giữ cho Hội an những vốn liếng của chính nó, và tiệt trừ thẳng tay những gì dung tục, thô thiển không thuộc về hồn phố cổ.” ???
    Huổng huổng trả lời giùm nghe Doc!

       0 likes

    • Dr. Nikonian

      Úy, có gì mâu thuẫn đâu bác. Cứ mở loa phường thật to, hồn phố cổ thì tiêu tùng, nhưng em bé được thấm nhuần các chủ trương chính sách ngay từ trong bụng mẹ, lớn lên không viết blog bậy bạ. “Vì lợi ích trăm năm trồng người”, sá gì mấy lời kêu ca về cái loa phường ồn ào, bác hè? :)

         0 likes

  4. Kim Dung/ Kỳ Duyên

    Hi…hi…Đọc bài viết này của Bác sĩ, chợt nhớ chuyến đi thăm Hôi An lần đầu. Khi đó, tôi có cảm giác như bước vào một trang văn học cổ xưa. Một đô thị cổ sống “chậm”, đâu đây vẫn phảng phất cái dư vị của thời cuộc giao thương buôn bán với người Hoa, người Ấn…

    Dạo đó, xích lô ở HN, sau một giai đoạn phổ biến thời Pháp, đang bị cấm ngặt nghèo (giai đoạn bao cấp), vì người ta cho đi như thế là bóc lột sức lao động của người khác. Hi…hi… tôi và cô bạn thân đã thuê một chiếc xích lô dạo quanh phố cổ, vì chân tôi đau quá ko đi bộ được.

    Ko hiểu sao, được ngồi xích lô, tôi lại cảm giác được sống lại tuổi thơ ở HN ngay trên những con phố cổ Hội an. Thậm chí còn nhờ người đi đường chụp cho mấy kiểu ảnh rất đẹp

    T7, hoặc CN, thích thú nhất là được đọc mạng, nghe nhạc, và cả sáng, nghe lại những hòa tấu của Richard Clayderman, Paul Mauriat, của Francis Goya… thật tuyệt vời.

    Và nhâm nhi lại Phố cổ Hội an. Dù trong đó, có những “cằn nhằn” của BS về những thứ âm thanh xô bồ. Biết làm sao được, khi văn hóa giờ là sự chen lấn của hiểu biết và thiếu hiểu biết. Của tinh tế, lịch lãm và sự võ biền, thô lậu.

    Cảm ơn BS. Chúc BS những ngày nghỉ cuối tuần, thư thái với những bản nhạc giao hưởng tuyệt diệu!

       0 likes

Leave a Reply

%d bloggers like this: