Bệnh viêm gan siêu vi C, hiểu sao cho đúng?

 

Thời gian gần đây, nhiều thông tin truyền thông trái ngược đã dấy nên nhiều nghi ngại trong công chúng về bệnh viêm gan siêu vi C (VGSV C). Có hai thái cực trái chiều: Hoặc thờ ơ, cho rằng những nguy cơ và biến chứng của bệnh là trò thổi phồng để bán thuốc từ giới công nghiệp dược. Hoặc hoảng hốt quá độ, chạy vạy tìm cách điều trị ngay bằng mọi giá, kể cả bằng những phương pháp không chính thống và chưa được nghiên cứu thấu đáo.

Bài viết này nhằm sáng tỏ những quan điểm mới nhất, được đúc kết và khuyến nghị trực tiếp từ các chuyên gia hàng đầu sau hội nghị của Hiệp hội nghiên cứu các bệnh gan của Châu Âu (European Association for the Study of Liver- EASL) (Berlin, tháng 4.2011). Không cần nhiều giải thích và bình luận, vì tự những con số đã nói lên tất cả.

 

Bệnh VSGV C có nguy hiểm không?

Bệnh suất cuả bệnh VGSV C trên thế giới vào khoảng 130-210 triệu người (3% dân số thế giới, có thể cao hơn ở Việt Nam, Kampuchia[*]). 50-90% trường hợp khởi bệnh dưới dạng VGSV C cấp thì không có triệu chứng. Sau khi nhiễm siêu vi C, cũng 50-90% trường hợp không thể tự khỏi bệnh mà chuyển sang VGCV C mạn tính.

Tùy theo các yếu tố nguy cơ khác đi kèm, sẽ có 10-40% người bệnh VGSV C mạn tính sẽ chuyển thành xơ gan.

Tỷ lệ tử vong do xơ gan từ VGSV C là 4% mỗi năm.

Tỷ lệ chuyển sang ung thư gan sau khi bị VGSV C mạn là 1-5% mỗi năm.

Đường lây và cách phòng ngừa:

Đường lây lan chủ yếu của siêu vi C chủ yếu vẫn là đường máu (tiêm chích, châm cứu, cắt lễ, xâm mình, các thủ thuật y khoa không vô trùng…). Lây lan qua đường tình dục rất thấp.

Do đó, EASL chỉ khuyến cáo sử dụng bao cao su cho những người mang siêu vi có nhiều bạn tình (promicous) hay cho giới đồng tính luyến ái nam.

Tỷ lệ lây truyền trực tiếp từ mẹ sang con khá thấp (1-6%). Do đó, khi người mẹ mắc bệnh, EASL không khuyến cáo mổ bắt con để ngừa lây bệnh. Thay vào đó, nên kiểm tra xét nghiệm tìm phân tử HCV RNA trong máu em bé một tháng sau khi sinh để phát hiện khả năng nhiễm bệnh nếu có.

Tuy chưa có thuốc ngừa bệnh VGSV C, những người mắc bệnh được khuyên nên chích ngừa VGSV A và B để tránh những tổn thương thêm cho gan.

Có nên điều trị hay không?

 

Trung tâm Hội thảo Berlin, với biểu tượng hai chú gấu tượng trưng cho Đông Đức và Tây Đức; và môt mảng của bức tường Berlin (Photo: Dr Nikonian)

 

 

Tính khẩn cấp của bệnh VGSC phụ thuộc vào mức độ xơ hóa gan. Mức độ này được phân loại theo thang điểm từ F1- F4 (nhẹ đến nặng). Với tỷ lệ khỏi bệnh với điều trị hiện tại là 50-80% (có thể cao hơn ở khu vực Đông Nam Á*), EASL khuyến nghị như sau:

  • Tất cả bệnh nhân VGSV C chưa được điều trị trước đó mà tình trạng gan chưa mất bù trừ đều nên được xem xét để điều trị.
  • Nếu xơ hóa nặng (F3-F4): điều trị ngay tức khắc (“promptly”)
  • Nếu độ xơ hóa trung bình (F2): khuyến cáo mạnh mẽ nên điều trị (“strong considered”).
  • Nếu bệnh nhẹ hơn (F1): chỉ định điều trị phụ thuộc theo từng cá nhân.

Lưu ý: những từ trong ngoặc kép là nguyên văn trong khuyến cáo của EASL

Điều trị bằng thuốc gì?

Đến thời điểm hiện nay, thuốc nền tảng để điều trị vẫn là pegylated interferon và ribavirin. Thời gian, liều lượng dùng thuốc tùy thuộc vào thể bệnh, đáp ứng trong lúc điều trị và sẽ do thầy thuốc cân chỉnh (tailored) theo từng người.

Dự kiến vào cuối năm 2011, sẽ có một nhóm thuốc mới sẽ được chuẩn y và tung ra thị trường châu Âu và Mỹ. Nhóm thuốc trực tiếp tiêu diệt siêu vi này (Direct Acting Antiviral – DAA), khi phối hợp thêm với phác đồ chuẩn hiện có là pegylated interferon và ribavirin sẽ cải thiện ngoạn mục tỷ lệ lành bệnh (có thể lên đến 90%). Đồng thời, sẽ làm thay đổi triệt để cách tiếp cận, điều trị bệnh này.

Theo dõi

Những người chưa điều trị, hay tái phát sau khi điều trị, cần được theo dõi mỗi 6 tháng để tầm soát khả năng ung thư gan hay xơ gan.

Nếu xơ gan đã xảy ra, dù đã điều trị sạch hẳn siêu vi C, vẫn có khả năng tiến triển sang ung thư gan (với tỷ lệ thấp hơn). Do đó, những người đã xơ gan vẫn phải được theo dõi định kỳ mỗi 6 tháng, mặc dù đã khỏi bệnh VGSV C. Đây cũng là một lý do hợp lý cổ vũ cho việc điều trị sớm, trước khi bệnh diễn tiến đến xơ gan.

 

Báo Sài Gòn Tiếp thị, ngày 21.4.2011

 

 

Tài liệu tham khảo:

EASL Clinical Practice Guidelines: Management of hepatitis C virus infection. European Association for the Study of the Liver Journal of Hepatology 2011 vol. 50 No2 (24.02.2011) (http://www.easl.eu/_clinical-practice-guideline/issue-5-march-2011-management-of-hepatitis-c-virus-infection)


[*] Chú thích thêm của tác giả – BS Lê Đình Phương

 

13 people like this post.

11 thoughts on “Bệnh viêm gan siêu vi C, hiểu sao cho đúng?”

  1. Xin phép BS cho copy bài này về blog của mình để cho bạn bè cùng đọc

       0 likes

  2. Cám ơn Đốc-tờ về thông tin này.
    Đa số nhậu nhiều thì bị mắc bệnh gan. Phải vậy không bác ?
    Mong Dr. cho một bài về cách phòng ngừa về bệnh gan.

       0 likes

    1. Bác coi trong serie truyền hình “Những câu chuyện về gan” của em và HTV làm đó. Đã post lên trang này và YouTube.
      Coi xong nếu happy thì nhớ rủ em đi nhậu :-D

         2 likes

  3. em thấy rất là hay, cả nôi dung cả cách diễn giải. em cảm ơn bác sĩ.

       0 likes

  4. em muốn tìm hiểu về bệnh tiểu đường, khoảng 6 -10 tháng gần đây mẹ em (70 tuổi) sút cân dần dần, không mệt mỏi gì, nhưng gầy đi, hôm nay đi khám BS nói bị tiểu đường,có chỉ số gì đó là 19,3.Em muốn hỏi chút về cái bệnh này.

       0 likes

  5. Hi anh Phương. Em là KIm Toàn, một phóng viên truyền hình (AVG – Truyền hình An Viên) và là một độc giả của anh. Rất yêu mến cuốn “Người bệnh cuối ngày” của anh (em đã đọc đi đọc lại nhiều lần và vẫn rất quý cách hành văn rất trong sáng và cái lòng với con người, với cuộc đời của anh).

    Nay, trong vai trò phóng viên, liệu em có thể mời anh tham gia một talkshow vể bệnh Viêm gan Siêu vi B?

    Và, một chuyện nữa. Em thấy anh rất yêu âm nhạc, cảm thụ tốt và có thể chơi nhạc nữa. Vậy anh có nghĩ đến việc áp dụng âm nhạc như một phương pháp hỗ trợ điều trị cho bệnh nhân?

    Em hy vọng lá thư của em sẽ được anh xem xét đến và hồi âm

       0 likes

  6. Thua BS, toi bi gan Sieu vi C tu nam 2001 den nay. Nam 2009 – 2010 toi da chich thuoc Dac tri ve Sieu vi C dung 1 nam da Am Tinh duoc 1 nam ruoi, sau no di xet nghiem lai thi bi Duong Tinh cho den nay, toi da uong nhieu thuoc ma lan xet nghiem ngay 25.09.2012 la 900.000 copy/ml . Hom 20.12.2012 toi xet nghiem lai thi virus no tang len 15.000.000 copy/ml toi khong hieu sao ma tang qua do ma chuc nang gan van nam mu trung binh. Con Sieu am Dan Hoi gan thi no len toi F4. Vay la sao, gio toi co can phai chich Pegylate interferon va uong barivirin khong? ( truoc day toi da chich Pegsyse va Intron roi. xin bac Si giup tu van cho toi de duoc chua binh va an tam, cam on Bac si. Toi rat mong su hoi am cua BS.

       0 likes

    1. Thưa Bà,

      Trường hợp của bà là một case viêm gan C tái phát sau khi điều trị với Pegasys. Nếu độ xơ hóa của gan đã đến F4, tôi nghĩ bà có chỉ định điều trị lại với phác đồ 3 thuốc (bổ sung Telaprevir hay Boceprevir). Tuy nhiên, hai thuốc này chưa có ở Việt Nam và chi phí rất đắt (khoảng 50.000 USD cho một đợt điều trị).

      Do đó, bà cần được theo dõi bởi một BS chuyên về gan để có hướng điều trị thích hợp. Không nên sử dụng các biện pháp điều trị linh tinh nếu nó chưa được nghiên cứu và chứng minh rõ ràng qua sách vở.

      Chúc bà có cơ hội lành bệnh

         0 likes

Leave a Reply